Diz ve kalça protezi ameliyatı nedir?
Total diz protezinde diz ekleminin yüzeyleri, total kalça protezinde ise kalça ekleminin topu ve yuvası yapay parçalarla değiştirilir. Hastalar genellikle ameliyattan sonraki gün yardımla ayağa kaldırılır ve birkaç gün içinde taburcu edilir.
Taburculuktan sonra asıl iş evde başlar: ödem ve ağrının kontrolü, dizin tam bükülüp düzleşmesi, kalçanın güvenli hareketi, kasların güçlenmesi ve yardımcı cihazsız yürümeye geçiş. Bu dönemi düzenli fizik tedavi ile geçiren hastalar günlük hayatlarına daha hızlı ve güvenli dönerler.
Ameliyat sonrası dönemde sık karşılaşılan sorunlar
- Dizde bükme veya tam düzleştirmede kısıtlılık
- Ameliyat bölgesinde şişlik ve ağrı
- Uyluk kaslarında güçsüzlük, dizin “boşalması” hissi
- Topallama ve yardımcı cihaza bağımlılık
- Merdiven inip çıkmada, sandalyeden kalkmada zorluk
- Hareket etme korkusu
Fizik tedavinin rolü
Diz protezinde ilk 6–8 hafta, hareket açıklığını kazanmak için en önemli dönemdir; bu dönemde kazanılamayan bükülme ileride kazanılmakta zorlanabilir. Kalça protezinde ise cerrahın belirttiği hareket kısıtlamalarına uyarak güvenli şekilde güçlenmek ve çıkık riskinden korunmak ön plandadır.
Fizyoterapist cerrahınızın protokolüne uygun olarak çalışır; hangi hareketlere ne zaman başlanacağı, ne kadar yük verileceği ve ne zaman bastonla yürümeye geçileceği bu protokole göre planlanır.
Evde fizik tedavi programında neler yapılır?
Program, ücretsiz ilk değerlendirmenin ardından kişinin ihtiyacına göre hazırlanır. Genel olarak şu başlıklarda çalışılır:
Erken ve güvenli mobilizasyon
Yatak içi egzersizler, yataktan güvenli kalkış ve walker ile yürüme ilk günlerden itibaren çalışılır.
Eklem hareket açıklığı
Dizde bükme ve tam düzleştirme, kalçada güvenli hareket aralığı hedeflenir.
Kas güçlendirme
Uyluk ön (quadriceps), kalça ve baldır kasları kademeli olarak güçlendirilir.
Yürüme ve merdiven eğitimi
Walker’dan bastona, bastondan bağımsız yürümeye geçiş ve doğru merdiven tekniği öğretilir.
Ödem ve ağrı kontrolü
Soğuk uygulama, pozisyonlama, pompalama egzersizleri ve gerektiğinde elektroterapi uygulamaları kullanılır.
Neden evde fizik tedavi?
Protez ameliyatından sonraki ilk haftalarda araca binip inmek, merdiven ve trafik hastalar için hem yorucu hem de risklidir. Evde fizik tedavi ile bu dönem, ağrı ve ödem en yüksekken yolculuk yapmadan atlatılır. Fizyoterapistimiz evinizdeki merdiveni, banyoyu, yatak ve koltuk yüksekliğini yerinde görerek güvenli kullanım için pratik öneriler sunar.
Fizyoterapistimiz gerekli taşınabilir ekipmanla evinize gelir; seanslar ortalama 45–60 dakika sürer ve sıklığı kişiye göre planlanır.
Hasta ve yakınları için öneriler
- Dizin altına yastık koymayın; dizin tam düzleşmesi bükülmesi kadar önemlidir.
- Kalça protezinde cerrahın söylediği hareket kısıtlamalarına (örneğin aşırı bükme, bacak bacak üstüne atma) uyun.
- Ağrı kesicinizi egzersizden 30–45 dakika önce almak çalışmayı kolaylaştırabilir (doktorunuza danışın).
- Gün içine yayılmış kısa egzersiz setleri, tek seferlik uzun bir seanstan daha etkilidir.
- Banyoda kaydırmaz paspas ve tutunma barı kullanın; yüksek klozet adaptörü işinizi kolaylaştırır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa egzersize ara verip vakit kaybetmeden hekiminize başvurun; acil durumlarda 112’yi arayın:
- Ameliyat bölgesinde kızarıklık, akıntı, artan ısı veya ateş (enfeksiyon belirtisi)
- Baldırda tek taraflı şişlik, ağrı ve sertlik (pıhtı belirtisi olabilir)
- Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı (acil – 112)
- Kalçada ani şiddetli ağrı ve bacağın kısalmış/dönmüş görünmesi (çıkık şüphesi)
Sık sorulan sorular
Diz protezi sonrası fizik tedavi ne kadar sürer?
Genellikle 6–12 hafta yoğun bir program uygulanır. Tam güç ve dayanıklılığın kazanılması birkaç ayı bulabilir; bu süre kişiden kişiye değişir.
Protez sonrası ne zaman bastonsuz yürünür?
Çoğu hasta birkaç hafta içinde walker’dan bastona, ardından bağımsız yürümeye geçer. Geçiş zamanı cerrahın önerisine, kas gücüne ve dengeye göre belirlenir.
Ameliyattan hemen sonra evde fizik tedaviye başlanabilir mi?
Evet. Taburculuğun ardından ilk günlerde evde başlamak, hareket açıklığının kaybolmaması için idealdir. Cerrahınızın önerilerine göre planlama yaparız.
İlk evde muayene ücretsiz
Kalça & Diz Protezi Sonrası için uzman fizyoterapistimiz evinize gelsin, durumu değerlendirip size özel planı çıkarsın.
İlgili hizmet: Ameliyat Öncesi ve Sonrası Rehabilitasyon. Hizmet verdiğimiz bazı bölgeler: Şişli, Beşiktaş, Bakırköy, Bahçelievler, Beylikdüzü, Küçükçekmece, Esenyurt, Başakşehir, Avcılar, Bağcılar, Sarıyer, Fatih, Kağıthane, Büyükçekmece ve İstanbul Avrupa Yakası’nın diğer ilçeleri.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Tedaviniz için mutlaka hekiminize danışın. Fizik tedavi programınız, ilk değerlendirmede fizyoterapistimiz tarafından size özel olarak belirlenir.