Osteoporoz nedir?
Kemik, yaşam boyunca sürekli yıkılıp yeniden yapılan canlı bir dokudur. Yaş ilerledikçe, özellikle kadınlarda menopoz sonrası, yıkım yapımın önüne geçer. Hareketsizlik, D vitamini ve kalsiyum eksikliği, sigara, bazı ilaçlar (örneğin uzun süreli kortizon) ve ailede osteoporoz öyküsü riski artırır.
Osteoporoz tanısı kemik mineral yoğunluğu ölçümü (DEXA) ile konur. İlaç tedavisi doktor tarafından düzenlenir; egzersiz ve düşme önleme ise tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
Osteoporozun olası işaretleri
- Basit bir düşme veya zorlanma ile oluşan kırıklar (el bileği, kalça, omurga)
- Boy kısalması
- Sırtta öne doğru kamburlaşma
- Omurga kırıklarına bağlı ani sırt ağrısı
- Çoğu zaman kırık oluşana kadar belirti vermemesi
Fizik tedavinin rolü
Kemik, üzerine binen yüke yanıt olarak güçlenir. Bu nedenle yük verici egzersizler (yürüme gibi) ve dirençli egzersizler kemik sağlığı için önerilir. Ancak osteoporozu olan bir kişide egzersizin türü ve şiddeti dikkatle seçilmelidir; bazı hareketler (örneğin öne eğilerek gövde bükme) omurga kırığı riskini artırabilir.
Fizik tedavinin en güçlü etkisi düşme önlemedir: denge, kas gücü ve güvenli hareket stratejileri geliştirilerek kalça kırığı gibi ciddi kırıkların riski azaltılır.
Evde fizik tedavi programında neler yapılır?
Program, ücretsiz ilk değerlendirmenin ardından kişinin ihtiyacına göre hazırlanır. Genel olarak şu başlıklarda çalışılır:
Yük verici egzersizler
Yürüme, basamak çalışmaları ve kişinin kapasitesine uygun dirençli egzersizlerle kemiğe güvenli uyarı verilir.
Denge ve düşme önleme
Statik ve dinamik denge egzersizleri, yön değiştirme ve güvenli dönüş çalışılır.
Postür eğitimi
Sırt kaslarını güçlendiren ve dik duruşu destekleyen egzersizlerle kamburlaşmanın ilerlemesi önlenmeye çalışılır.
Güvenli hareket ve günlük yaşam
Yerden eşya alma, yük taşıma, yataktan kalkma gibi işlerde omurgayı koruyan teknikler öğretilir.
Neden evde fizik tedavi?
Düşmelerin büyük çoğunluğu ev içinde olur. Evde yapılan fizik tedavide halılar, aydınlatma, banyo, merdiven ve mobilya yerleşimi gibi düşme risklerini yerinde değerlendirip somut önerilerde bulunuruz. Egzersizler de kişinin her gün kullandığı ortamda öğretildiği için alışkanlığa dönüşmesi kolaylaşır.
Fizyoterapistimiz gerekli taşınabilir ekipmanla evinize gelir; seanslar ortalama 45–60 dakika sürer ve sıklığı kişiye göre planlanır.
Hasta ve yakınları için öneriler
- Her gün en az 30 dakika yürümeye çalışın (kapasitenize göre bölerek).
- Öne eğilerek gövde bükme, ani dönme ve ağır yük kaldırmaktan kaçının.
- Gece için koridora ve banyoya gece lambası yerleştirin.
- Kaygan halıları kaldırın, banyoya tutunma barı taktırın.
- Kalsiyum ve D vitamini ihtiyacınızı doktorunuzla değerlendirin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa egzersize ara verip vakit kaybetmeden hekiminize başvurun; acil durumlarda 112’yi arayın:
- Düşme sonrası kalça, el bileği veya sırtta ağrı (kırık olasılığı)
- Ani başlayan, hareketle artan sırt ağrısı
- Belirgin boy kısalması fark edilmesi
- Sık düşme veya baş dönmesi
Sık sorulan sorular
Osteoporozda hangi egzersizler yapılmaz?
Omurgayı öne doğru zorlayan mekik, ayak parmaklarına dokunma gibi hareketler ve ani gövde bükmeleri genellikle önerilmez. Size uygun güvenli egzersizleri değerlendirme sonrası belirleriz.
Egzersiz kemik erimesini geri döndürür mü?
Egzersiz kemik kaybını yavaşlatmaya ve kas gücünü artırmaya yardımcı olur; en önemli faydası düşme ve kırık riskini azaltmasıdır. İlaç tedavisi gerekip gerekmediğine doktorunuz karar verir.
Osteoporozu olan yaşlılar için evde fizik tedavi uygun mu?
Evet, özellikle uygundur. Ev ortamında düşme risklerini değerlendirmek ve güvenli hareketi gerçek ortamında öğretmek büyük avantaj sağlar.
İlk evde muayene ücretsiz
Osteoporoz (Kemik Erimesi) için uzman fizyoterapistimiz evinize gelsin, durumu değerlendirip size özel planı çıkarsın.
İlgili hizmet: Yaşlı Sağlığı ve Fizyoterapi. Hizmet verdiğimiz bazı bölgeler: Şişli, Beşiktaş, Bakırköy, Bahçelievler, Beylikdüzü, Küçükçekmece, Esenyurt, Başakşehir, Avcılar, Bağcılar, Sarıyer, Fatih, Kağıthane, Büyükçekmece ve İstanbul Avrupa Yakası’nın diğer ilçeleri.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Tedaviniz için mutlaka hekiminize danışın. Fizik tedavi programınız, ilk değerlendirmede fizyoterapistimiz tarafından size özel olarak belirlenir.